Ukraińcy stopniowo odchodzą od stereotypów płciowych

Jak donosi Ukrinform, świadczą o tym wyniki badania przeprowadzonego przez grupę socjologiczną „Rating” „Płeć, role, stereotypy. Jak zmieniły się poglądy Ukraińców w ciągu 10 lat (2015–2026)?”.

„Poprosiliśmy respondentów o wyrażenie zgody/niezgody ze stereotypami dotyczącymi płci, które były wcześniej powszechnie panujące. Większość respondentów odrzuca niemal wszystkie te stereotypy. Wyjątkiem jest pogląd, że mężczyzna powinien w pełni utrzymywać swoją rodzinę (popiera go 69%)” – zauważają socjologowie.

Według ich danych, dynamika pokazuje, że w ciągu ostatnich pięciu lat stereotypy płciowe stały się mniej powszechne. Poparcie dla tezy, że sukces zawodowy jest ważniejszy dla mężczyzn i że kobieta powinna być posłuszna mężczyźnie, spadło szczególnie szybko.

Według badania, stwierdzenie, że „mężczyzna powinien w pełni utrzymywać swoją rodzinę”, to jedyny stereotyp, z którym zgadza się większość – niezależnie od płci i wieku. Młode kobiety zgadzają się z tym stosunkowo rzadziej (60% w porównaniu z 66% wśród starszych kobiet i 72-74% wśród mężczyzn ogółem). Jednocześnie poparcie dla tej idei stopniowo spada na przestrzeni lat: o ile w 2015 roku średni wskaźnik w skali od 1 („zdecydowanie się nie zgadzam”) do 4 („zdecydowanie się zgadzam”) wynosił 3,3, o tyle obecnie wynosi 2,9.

Jeśli chodzi o stereotypy „Głównym powołaniem kobiety jest rodzenie dzieci”, „Udana kariera jest ważniejsza dla mężczyzny niż kobiety” , większość ich nie popiera. Przeciwko pierwszemu – 57%, przeciw drugiemu – 65%. W tym kontekście wyróżniają się szczególnie młodzi ludzie – zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Przykładowo, tezy, że rodzenie dzieci jest głównym powołaniem kobiety, nie popiera 75% młodych mężczyzn i 85% młodych kobiet w wieku 18–35 lat. Dla porównania: większość kobiet (54%) i mężczyzn (59%) w wieku 51+ popiera tę ideę.

W odniesieniu do stereotypu „Seks jest ważniejszy dla mężczyzn niż dla kobiet” opinie respondentów rozkładały się bardziej równomiernie. Większość nie zgadza się z tą tezą (52%), ale znaczna część się z nią zgadza (40%). Kolejne 9% ma wątpliwości. Tu ponownie wyróżniają się młodzi ludzie: dwie trzecie mężczyzn w wieku 18–35 lat i 60% kobiet w tej samej kategorii wiekowej nie zgadza się ze stereotypem.

„Kobieta powinna być posłuszna mężowi”, „Kobieta jest bardziej odpowiedzialna za niechcianą ciążę niż mężczyzna” – tych stereotypów nie podziela 69% respondentów. Dynamika zmian w tych kwestiach jest również dynamiczna. Przykładowo, jeśli w 2015 roku wskaźnik posłuszeństwa męża przez kobietę wynosił 2,8 punktu, to w 2026 roku wynosił 2 punkty. Również w 2015 roku wskaźnik tezy „Kobieta jest bardziej odpowiedzialna za niechcianą ciążę niż mężczyzna” wynosił 2,4, a obecnie wynosi 2,0.

Z badania wynika, że ​​w ukraińskich rodzinach i parach nadal utrzymuje się tradycyjny podział ról: kobiety gotują (60%) i zajmują się obowiązkami domowymi (48%), podczas gdy mężczyźni zarabiają więcej (68%).

Najczęstszymi obowiązkami są zarządzanie budżetem (61%), inicjowanie stosunków seksualnych (56%), zarządzanie rodziną (55%), obowiązki związane z wychowywaniem dzieci (48%) i organizowanie zajęć rekreacyjnych (46%).

Jednocześnie, jeśli porównamy, kto jest bardziej odpowiedzialny – mężczyzna czy kobieta – kobiety są relatywnie bardziej odpowiedzialne za gotowanie, prace domowe, wychowywanie dzieci, organizację rodzinnych wakacji i zarządzanie budżetem rodzinnym. Mężczyźni są relatywnie bardziej odpowiedzialni, oprócz zarabiania na życie, za kierowanie rodziną i inicjowanie stosunków seksualnych.

„W dynamice widzimy, że gotowanie, wychowywanie dzieci i kierowanie rodziną to role, które stopniowo zmierzają w kierunku modelu partnerskiego, czyli podzielonego po równo. Jednak rola zarabiania pieniędzy jest nadal w większym stopniu delegowana mężczyznom. Młodzi ludzie są znacznie mniej skłonni do wspierania tradycyjnych modeli, preferując egalitarny (równy) podział ról. Wyjątkiem jest ponownie kwestia zarabiania pieniędzy. 80% mężczyzn w wieku 18–35 lat przypisuje to mężczyznom, podczas gdy 74% kobiet w tym wieku podziela to zdanie” – zauważają socjologowie.

Jednocześnie większość respondentów uważa nierówności za rzadkie zjawisko na Ukrainie, ale badanie nie wykazało żadnych istotnych zmian w ciągu ostatnich dziesięciu lat. „60% respondentów twierdzi, że nierówności między mężczyznami a kobietami są na Ukrainie generalnie rzadkim zjawiskiem. Jedna trzecia respondentów jest przeciwnego zdania, a kolejne 7% jest niezdecydowanych. Nie odnotowaliśmy znaczących wahań w postrzeganiu tego problemu w ciągu ostatniej dekady. Jednak pesymizm zauważalnie wzrósł wśród młodych mężczyzn w wieku 18–35 lat. Podczas gdy w 2021 roku 30% stwierdziło, że nierówności są powszechne, obecnie odsetek ten wynosi 41%. Z kolei optymizm wzrósł wśród kobiet w wieku 18–35 lat: w 2021 roku 42% respondentów z tej kategorii uważało, że nierówności są powszechne, a obecnie odsetek ten wynosi około jednej trzeciej” – czytamy w raporcie.

Badanie przeprowadzono w dniach 26-28 lutego 2026 r. Metoda badania: CATI (Computer-Assisted Telephone Interview) – wywiady telefoniczne z wykorzystaniem komputera. Wielkość próby: 1000 respondentów. Format próby: losowa próba numerów telefonów komórkowych (populacja Ukrainy w wieku 18 lat i więcej we wszystkich regionach, z wyjątkiem tymczasowo okupowanych terytoriów Krymu i Donbasu, a także terytoriów, na których w momencie badania nie było ukraińskiej łączności mobilnej). Wyniki są ważone aktualnymi danymi Państwowej Służby Statystyki Ukrainy. Reprezentatywność: próba jest reprezentatywna pod względem wieku, płci i rodzaju miejscowości (błąd – nie więcej niż 3,1% z prawdopodobieństwem ufności 0,95).

Zdjęcie: Marc Stress na Unsplash