Życie polityczne i społeczne po wojnie: eksperci ocenili najbardziej prawdopodobne zmiany

Centrum Razumkowa przeprowadziło ankietę wśród ekspertów na temat wyzwań związanych z przejściem do pokoju i roli weteranów w polityce.

Stwierdził to Jurij Jakimenko, dyrektor Centrum Razumkowa, podczas dyskusji „Społeczeństwo ukraińskie – 2025: Zmiany wywołane wojną, oczekiwania i wyzwania na drodze do pokoju. Rola weteranów w polityce i przyszłym rządzie”, która odbyła się w Ukrinform.

„Chcieliśmy zbadać obecny stan społeczeństwa i zmiany, jakie zaszły w okresie pełnoskalowej agresji rosyjskiej, kiedy to pojawiły się pewne wyzwania w przywróceniu pełnego funkcjonowania instytucji demokratycznych, jaka jest treść żądań politycznych obywateli wobec przyszłych uczestników procesu politycznego, a także w jaki sposób obywatele odnoszą się do przyszłego udziału weteranów w procesach politycznych i rządzie” – powiedział Jakimenko.

Przypomniał, że Centrum Razumkowa od 2022 r. realizuje szereg projektów społeczno-politycznych, a w 2025 r. przeprowadzono ogólnopolskie badanie na temat wyzwań społeczno-politycznych związanych z przejściem od wojny do pokoju i powojennej odbudowy oraz roli weteranów.

Jurij Jakimenko

Jak zauważył, badacze nadal odnotowują najwyższy poziom zaufania społecznego do Sił Zbrojnych Ukrainy i innych jednostek Sił Obronnych. Częścią projektu było przeprowadzenie ankiety wśród ekspertów.

„Przeprowadziliśmy ankietę wśród ponad 50 ekspertów, w tym czynnych żołnierzy i weteranów, na temat środków niezbędnych do powrotu na pokojowe tory polityczne. Ankieta została przeprowadzona w październiku-listopadzie 2025 roku” – powiedział Jakimenko.

W szczególności, jeśli chodzi o ocenę niezbędnych działań mających na celu powrót procesu politycznego na „pokojowe tory”, 98% ankietowanych ekspertów wskazało na przywrócenie konstytucyjnie określonej równowagi władzy i porządku współdziałania między prezydentem, Radą Najwyższą i rządem.

96% zauważyło przywrócenie otwartej, publicznej konkurencji politycznej między partiami politycznymi i ograniczenie wpływu Urzędu Prezydenta na inne instytucje rządowe, sądownictwo i organy ścigania.

Podobnie 96% ankietowanych ekspertów wskazało na zapewnienie równego dostępu do mediów zarówno dla partii prorządowych, jak i opozycyjnych, 90% - na przywrócenie pełnego samorządu lokalnego (90%), zapewnienie praw opozycji w parlamencie (90%) oraz aktywne włączenie weteranów wojny rosyjsko-ukraińskiej do udziału w polityce i pracy w organach rządowych i samorządowych.

Eksperci ocenili najbardziej prawdopodobne zmiany w życiu politycznym i społecznym po zakończeniu wojny (popiera je ponad 70% ekspertów) następująco:

• 92% uważa, że ​​poziom napięcia w relacjach między niektórymi grupami społecznymi, które powstały w wyniku wojny, wzrośnie
• 90% - wzrośnie wykorzystanie tematów wojskowych i mobilizacyjnych w walce politycznej, pojawią się nowe siły polityczne, które zyskają szerokie poparcie;
• 86% stwierdziło, że byli kombatanci odegrają znaczącą rolę w życiu politycznym;
• 82% - nastąpi znaczące zaostrzenie walki politycznej pomiędzy obecną partią rządzącą a siłami politycznymi, które będą z nią konkurować;
• 78,5% - wzrośnie poziom rozwarstwienia społeczno-majątkowego społeczeństwa;
• 74,5% - w dyskursie politycznym znacząco wzrośnie zainteresowanie kwestiami społecznymi (problemami ubóstwa, korupcji, równości społecznej itp.), a także - partie prorosyjskie praktycznie znikną z pola politycznego.

Ponadto eksperci zauważyli bardzo prawdopodobne scenariusze udziału weteranów w powojennym życiu politycznym:

• utworzenie jednej lub więcej partii politycznych przez weteranów; partie tworzone przez weteranów będą przeważnie centroprawicowe i prawicowe;
• wykorzystywanie weteranów wojennych przez inne partie polityczne jako „przykrywki” w celu zdobycia popularności i wygrania wyborów, przy czym weterani nie będą mieli żadnego wpływu na politykę tych partii;
• kandydat popierany przez organizacje weteranów wygra nadchodzące wybory prezydenckie;
• Działalność partii tworzonych przez weteranów będzie przyczyniać się do demokratycznego rozwoju społeczeństwa ukraińskiego i odzwierciedlać interesy większości obywateli;
• partie założone przez weteranów wygrają kolejne wybory parlamentarne i lokalne;
• Weterani wojny stworzą bazę społeczną dla ruchów protestacyjnych po jej zakończeniu.

Eksperci jako główne cele udziału weteranów w polityce wskazali przyczynianie się do wzmocnienia bezpieczeństwa narodowego i zdolności obronnych Ukrainy (84%); zwalczanie korupcji, wprowadzanie nowych standardów działalności politycznej i rządowej (82%); zapobieganie „rezygnowaniu” przez władzę z interesów narodowych, monitorowanie przestrzegania przez nią „czerwonych linii” (72,5%); oraz ochrona socjalna i prawna weteranów i członków ich rodzin (65%).